O Bukowinie

Bukowina – położenie, historia

Bukowina położona jest w południowo – zachodniej części powiatu biłgorajskiego w gminie Biszcza.  Jest to miejscowość typowo rolnicza z nielicznymi zakładami usługowymi. Ze względu na okalający ją piękny krajobraz oraz specyficzny mikroklimat powinna rozwinąć się baza turystyczno – wypoczynkowa (w przeszłości w Bukowinie wypoczywali profesorowie Akademii Zamojskiej i ich goście).
Przez Bukowinę przebiega droga wojewódzka 863 od granicy państwa z Ukrainą w kierunku Piotrkowa Trybunalskiego i Sandomierza, która przecina się z drogą powiatową, przebiegającą wzdłuż wsi w kierunku północnym.

Po 1935 roku Bukowina stała się miejscowością o zabudowie kolonijnej na wskutek przeprowadzenia scalenia gruntów na wzór poznański.
Posiadała wówczas 312 domostw zamieszkałych przez 1100 mieszkańców. Obecnie liczba gospodarstw jak i mieszkańców pomniejszyła się. Głównym zajęciem mieszkańców jest praca w rolnictwie.
Rolnictwo w Bukowinie zajmuje się głównie uprawą pszenicy, tytoniu, gryki i rzepaku. W dziedzinie hodowli dominują krowy mleczne i tucz trzody chlewnej oraz jest jedno gospodarstwo zajmujące się hodowlą koni.

We wsi obecnie funkcjonuje sklep sklep spożywczy, stacja paliw z zapleczem gastronomicznym, Szkoła podstawowa, Dom Ludowy z salą gimnastyczną i zabytkowy kościółek z drugiej połowy XVII w. oraz gospodarstwo agroturystyczne.

Bukowina została założona między 1550 a 1552r przez Spytka Tarnowskiego wojewodę sieradzkiego, starostę krzeszowskiego  Ponad 450-letnia Bukowina była wsią królewską, starszą niż Tarnogród czy Biłgoraj. Przywilej lokacyjny miasta Tarnogród nadany przez Zygmunta Augusta w 1567 roku, wspomina o dworzyszczu Bukowina niedawno wykarczowanym. W 1578 roku król Stefan Batory po polowaniu w Karpatach omija Tarnogród gdzie panowała zaraza i zajeżdża do dworzyszcza Bukowina. Wg legendy król ujęty gościnnością i życzliwością gospodarza nadaje mu miano Bator, a dla mieszkańców Bukowiny buduje kapliczkę.

Bukowina miała wówczas 45 łanów, 44 kmieci i 6 zagrodników. Po bitwie pod Byczyną, za zwycięstwo z wojskami księcia Maksymiliana w roku 1588, za odniesione tam zasługi, jak i za wcześniejsze wspieranie w czasie elekcji, król Zygmunt III Waza nadaje Janowi Zamoyskiemu wśród innych wsi Bukowinę.
W 1595 roku Jam Zamoyski założył Akademię Zamojską, a w dniu 5 lipca 1600 roku, oddał Bukowinę na fundusz tejże Akademii(przywilej fundacyjny Jana Zamoyskiego). Od tego czasu Bukowina stała się ośrodkiem wypoczynkowym profesorów Akademii Zamojskiej. Była nawet zwolniona od świadczeń na rzecz kościoła parafialnego w Tarnogrodzie przywilejem Jana Zamoyskiego z dnia 24 kwietnia 1605 roku. Po pierwszym rozbiorze Polski w 1772 roku Bukowina dostała się pod zabór austriacki. W 1784 r. cesarz Józef II skasował Akademię Zamojską, a majątek, w tym Bukowinę przekazał na rzecz liceum w Szczebrzeszynie.

Od 1703 roku wójt Bukowiny prowadził rodzaj księgi wieczystej, w której zapisywał m.in. liczbę mieszkańców, miary powierzchni i ceny gruntów, formy zapłaty itp. Niestety, księga zabrana przed II wojną światową przez sekretarza gminy dla starosty, w czasie wojny spłonęła wraz z domem starosty. W spisie inwentarza z roku 1704 w kościółku figurują takie pozycje jak:
4 obrazy duże, naczynie na wodę miedziane  ,chór muzyczny na którym znajduje się pozytyw, dokładnie policzone szybki w oknach kościółka i przęsła parkanu w ilości 25 z bali na drewnianych słupach, kryte gontem.                                                                                        Wymieniono też 3 karczmy istniejące na terenie miejscowości. Z opisu wynika, że były dość ubogie.
Dużo jest rzeczy trudnych do sprawdzenia, gdyż podczas pożaru Zamościa spłonęło część archiwum Ordynacji Zamoyskich.

Podobnie jak inne wsie, Bukowina przeżyła koszmar pacyfikacji niemieckiej. 1 lipca 1943 roku oddziały niemieckie otoczyły wieś; mieszkańców wyrzucano z domów, pozwalając zabrać ze sobą tylko podręczne rzeczy. Już w czasie gromadzenia się ludzi na środku wsi zabito 11 osób. Mieszkańców załadowano na ciężarówki i wywieziono do podobozu w Zwierzyńcu, a następnie do obozów lub na roboty przymusowe do Niemiec. Nieco wcześniej część rodzin wywieziono do powiatów zamojskiego i puławskiego. Ponieważ Niemcy pozwolili zabrać ludziom tylko niewielką ilość jedzenia, już w obozie w Zwierzyńcu zmarło pięcioro dzieci z Bukowiny. Mieszkańcy sąsiednich wsi-Dąbrówki i Potoka Górnego starali się udzielić pomocy uwięzionym. Niestety, pomoc ta opłacona została życiem 32 osób z tych wsi, a wielu innym Niemcy spalili domy. Część mieszkańców Bukowiny uciekła w trakcie pacyfikacji w drodze do obozów lub bezpośrednio z nich. Niemcy zdając sobie z tego sprawę zapowiedzieli, że Bukowianie mogą wracać do swojej wsi. Niestety, po powrocie mieszkańców ponownie otoczyli wieś i znów ja spacyfikowali. 25 lipca 1943 roku oddziały partyzanckie „Ojca Jana” i „Lancy” przeprowadziły akcję w Bukowinie. Nocą rozbiły posterunek policji ukraińskiej, a następnie zaatakowały nasiedlonych osadników ukraińskich zajmujących domy dopiero, co opuszczone przez bukowińskich mieszkańców. Po tej akcji, część mieszkańców „osiedlona” w puławskim i zamojskim wróciła do zniszczonych domów. Śladem po tych, którzy nie wrócili jest tablica pamiątkowa odsłonięta 18 lipca 1993 roku w kościółku w Bukowinie.